DenkTank 2018

De circulaire metropool van de toekomst

Een circulaire economie is een economisch systeem dat is gebaseerd op het minimaliseren van grondstofgebruik door hergebruik van producten, onderdelen en hoogwaardige grondstoffen. Het is een systeem van gesloten kringlopen waarin producten hun waarde zo min mogelijk verliezen (reduce, reuse, recycle), hernieuwbare energiebronnen worden gebruikt en systeemdenken centraal staat. En dit systeem is heel hard nodig.

Op dit moment pleegt de huidige wereldbevolking roofbouw op onze planeet: een sterk groeiende wereldbevolking, die hand in hand gaat met verstedelijking, migratie en toenemende (maar ongelijk verdeelde) welvaart, zorgt voor een toenemende vraag naar grondstoffen. Om voor toekomstige generaties een vitale en duurzame samenleving te kunnen waarborgen is direct verandering nodig. In 2015 zijn mondiale afspraken in de Sustainable Development Goals vastgelegd, die direct en indirect gerelateerd zijn aan het realiseren van een circulaire economie. Deze afspraken dreigen we met ons huidige tempo echter niet te halen. Er is haast geboden.

De ambitie van de Rijksoverheid is om de Nederlandse economie volledig circulair te laten zijn in 2050. In Nederland is er sinds een aantal jaar steeds meer interesse in en focus op de noodzakelijke verandering van een lineaire naar circulaire economie en werken steeds meer organisaties aan circulaire initiatieven en volgens circulaire principes. Toch zijn deze tot nu toe nog steeds voornamelijk de uitzondering in plaats van de norm. Een drastische en concrete omslag naar gemeengoed moet nog plaatsvinden.

De Nationale DenkTank 2018 zet zich in om deze transitie succesvol te helpen vormgeven en versnellen. De systemische maatschappelijke omslag die nodig is, is nog niet eenvoudig te overzien, te meten of te financieren. Hoe zorgen we ervoor dat economische welvaart een positieve bijdrage levert aan materiaalbehoud, biodiversiteit, welbevinden en klimaat? Hoe zien nieuwe business- en financieringsmodellen eruit om een circulair systeem optimaal te laten functioneren? En welke randvoorwaarden en wet- en regelgeving past hier goed bij? Wat is ervoor nodig om succesvolle circulaire initiatieven beter op te schalen? En wat betekent een circulaire economie voor de arbeidsmarkt? En hoe stimuleren we burgers om vanuit een refuse and reduce mentaliteit te handelen in plaats van uit een take and waste mentaliteit? Dit alles zodat circulair denken en handelen voor iedereen het nieuwe normaal wordt.

Onderzoeksvraag en -focus

Naar verwachting zal in 2050 75% van de wereldbevolking in steden leven. Nederland is al sterk verstedelijkt en naar verwachting zal de bevolking van de vier grote steden de komende decennia sterk blijven groeien. Ook voor de meeste middelgrote gemeenten wordt een stijging van het inwonertal voorzien. Terwijl veel kleinere, vooral perifeer gelegen, gemeenten verder zullen krimpen.[1] Metropoolregio’s (een gebied bestaande uit een stedelijke kern met een hoge mate van werkgelegenheid, met een daaromheen liggend terrein / dorpen en kleinere steden dat sociaaleconomisch verbonden is met de stedelijke kern) bieden kansen voor economische groei en sociale ontwikkelingen. Tegelijkertijd geven ze druk op (natuurlijke) hulpbronnen, capaciteitsvraagstukken en kwaliteit van leven. Mede dankzij dit netelige vraagstuk zijn metropolen in een goede positie om de transitie naar een circulaire economie een boost te geven en de vruchten ervan te plukken. De ontwikkeling van smart cities met ketens die metropool-overstijgend zijn en kringlopen die in bepaalde gevallen ook in een stad gesloten kunnen worden zijn al in volle gang. De onderzoeksvraag is dan ook als volgt geformuleerd:

‘Hoe versnellen we de transitie naar een circulaire metropool?’

De Nationale DenkTank zal ongeveer tot een decennium vooruit kijken, tot 2030. Deze tijdspanne nodigt uit tot visie en transitie denken (wat is de stip op de horizon) en vraagt tegelijk om concrete en praktische oplossingen voor wat we nu kunnen en moeten doen om de circulaire economie en maatschappij dichterbij te brengen en impact gaan realiseren.


Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Suzanne IJsselmuiden: s.ijsselmuiden@nationale-denktank.nl of 06 33 08 76 37.
[1] Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2016 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).