Auteur Suzanne Bouten

Hack Je Les (NDT’16) – Vanaf schooljaar ’18-’19 onderdeel van onderwijsbeleid ROC de Leijgraaf

29-05-2018

Interview met Bertram Loth, alumnus Nationale DenkTank 2016, John Schobben, bestuursadviseur van ROC de Leijgraaf (themapartner NDT’16), Rene van den Heuvel, docent bedrijfseconomie, ROC de Leijgraaf, en Iris Verzijl, alumna expert deelnemer, Nationale DenkTank 2016.

Aanleiding

Tijdens een wandeling langs de grachten van Amsterdam in de DenkTank periode van 2016 hadden Femke en Bertram een discussie over de dagelijkse gang van zaken in het beroepsonderwijs. Ze hadden die week enkele scholen bezocht en vroegen zich af waarom studenten en docenten zo weinig met elkaar praten over hoe zij zelf hun onderwijs willen inrichten. Het onderzoek uit de DenkTank van dat jaar toonde aan dat studenten van het beroepsonderwijs goed weten wat er schort aan hun opleiding, maar deze problemen zelden uitspreken naar de schoolleiding, docenten of hun eigen klasgenoten. Daarbij voelen maar enkele studenten zich geroepen om actief mee te denken over schoolbeleid in de studentenraad. Docenten en studenten zitten dus dag in dag uit samen in de les, maar geven zelden samen hun onderwijs vorm. Dit alles leidt ertoe dat studenten hun onvrede opkroppen en een passieve houding aannemen ten aanzien van hun eigen onderwijs. Bertram en Femke beseffen zich dat het omgooien van het huidige lessysteem jaren zou kosten. Dus zoeken de twee al pratende naar een simpelere oplossing. Een oplossing waarmee je morgen zou kunnen beginnen, in de klas, met de studenten en de docent.

Oplossing

Die oplossing werd Hack Je Les; doorbreek het patroon en breek in  tijdens een regulier gepland lesuur. Tijdens die ‘gehackte’ les is de student aan zet en kan hij zelf, met de juiste begeleiding, actieplannen opstellen om zijn eigen onderwijs te verbeteren. Hack Je Les zorgt ervoor dat de ontevredenheid wordt omgebogen naar een constructieve oplossingen. In een gehackte les bespreekt een klas met de docent, onder leiding van twee ‘hackers’, wat de studenten voor ogen hebben met hun onderwijs. In die les draait het om de vraag: “Als jij je opleiding mocht inrichten, hoe zou je dat dan doen?” De hackers faciliteren een open en veilig feedbackgesprek. Zij zijn voor de klas externe personen die zij niet kennen. Bij binnenkomst van de hackers is er dan ook een verrassingseffect, de studenten gaan onvoorbereid brainstormen over hun onderwijs. Aan het einde van het lesuur heeft de klas concrete actieplannen opgesteld waarmee ze de dag daarna aan de slag kunnen. Studenten nemen op deze manier een actieve houding aan en nemen eigenaarschap over hun eigen onderwijs. Tegelijkertijd kunnen zij van onderop innovatie stimuleren binnen onderwijsinstellingen. Studenten en docenten raken zo meer betrokken bij hun school en opleiding.

 

Impact

Tijdens de implementatiefase na de DenkTank krijgen de twee steeds meer aanvragen van ROC’s om lessen te komen hacken. De aanvragen komen zowel van studenten, docenten als van directeuren. Femke en Bertram realiseren zich dat ze een goed idee in handen hebben. “Het is bijzonder om te zien dat mensen niet alleen positief reageren op de methode, maar ook op ons als hackers”, zegt Bertram Loth. “De waan van de dag is sterk op scholen en omdat wij met een frisse blik alles net even anders doen, zien we mensen wakker schrikken, gemotiveerd raken om het ook anders te doen. We brengen nieuwe energie en dat werkt.” Dat het idee aansloeg werd al snel duidelijk, maar het hacken van individuele lessen door heel Nederland bleek tijdrovend en leek bovendien geen duurzame manier om te zorgen voor blijvende impact binnen scholen. Daarom ontstond al snel het idee om hackers op te leiden binnen scholen. Hack Je Les groeide daarom enkele maanden na de DenkTank uit tot een trainingsbureau. “Wij leiden docenten op tot hackers, zodat zij kunnen inbreken in lessen van collega’s. Daarnaast helpen wij scholen feedbackgesprekken en actieplannen in te bouwen in de dagelijkste gang van zaken.” Al het hacken, trainen en adviseren resulteerde uiteindelijk in een succesvol zelfstandig bedrijf,  waar Bertram fulltime mee bezig is en Femke één dag in de week, naast haar werk als PhD-student. “Dat hadden we beiden  voor de DenkTank niet durven dromen”.

Implementatie in het onderwijsbeleid van ROC de Leijgraaf

De allereerste pilot voor een hackersopleiding startte bij ROC de Leijgraaf. ROC de Leijgraaf was samen met 10 andere Mbo’s als een consortium themapartner van de DenkTank in 2016. ROC de Leijgraaf koos ervoor om Hack Je Les verder te omarmen. John Schobben, bestuursadviseur van ROC de Leijgraaf, vertelt: “Wij zagen de potentie als kwaliteitsinstrument om zo feedback te verzamelen en samen het onderwijs beter te gaan maken. Momenteel zitten we in de pilotfase en wordt er samen met Bertram gekeken om het concept voor ons verder te personaliseren en de hackers op te leiden. Ik ben blij met de beslissing die door het College van Bestuur is genomen dat vanaf het schooljaar 2018-2019 Hack Je Les onderdeel wordt van ons onderwijsbeleid”, aldus John. De pilot heeft voor ROC de Leijgraaf inhoudelijk al zichtbaar aangetoond dat het werkt en dat innovatie in het onderwijs moet komen door middel van deze manieren van design thinking. “Het continue ontwerp- en ontwikkelproces waarbinnen vanuit de behoeften en motivaties van mensen ideeën worden vertaald in producten of diensten, die mede op basis van gebruikerservaringen voortdurend worden verbeterd, dat is precies wat Hack Je Les doet. Daarbij wordt multidisciplinair gewerkt, wordt geleerd van fouten en wordt een groot beroep gedaan op creativiteit.”

Hacker in opleiding

Rene van den Heuvel is docent bedrijfseconomie aan ROC de Leijgraaf en een van de eerste hio’s, ‘hacker in opleiding’. De reden dat hij hacker wilde worden is zijn overtuiging dat er in het onderwijs niet van bovenaf geïnnoveerd moet worden, maar dat er gebruik gemaakt moet worden van de denkkracht van studenten. “Hack je les is gewaagd, je stapt letterlijk een les binnen bij een andere docent. Voor docenten is het echt een eyeopener om het proces vanaf de zijlijn te observeren en zich er niet mee te bemoeien”, vertelt Rene. “Mijn ervaring tot nu toe is erg goed. Je merkt bij studenten dat zodra je als hacker binnenkomt ze moeten wennen aan het onbekende en het in eerste instantie aftasten. Gedurende de rit zie je dat de studenten al snel ontdooien en aan het einde van de gehackte les zijn er concrete actieplannen waar de studenten daadwerkelijk mee aan de slag gaan samen met hun docent.”

Betrokkenheid van studenten

Iris Verzijl was expertdeelnemer van de DenkTank 2016 vanuit ROC de Leijgraaf. Zij ziet de toegevoegde waarde van Hack Je Les voor studenten. “Ik word altijd erg enthousiast van een gehackte les, alles wordt namelijk op tafel gegooid. En het is niet alleen maar roepen, maar er daadwerkelijk ook iets mee gaan doen. Dat geeft veel energie en je ervaart een duidelijke hogere betrokkenheid van de studenten.” Een mooi voorbeeld hiervan is dat studenten tijdens een gehackte les aangaven dat ze veel lege uren hadden omdat de examens al achter de rug waren. Ze wilden graag een extra project opstarten om zichzelf te stimuleren toch naar school te komen. Samen met de docent is er vervolgens gekeken hoe deze uren het beste ingevuld konden worden en het idee ontstond om samen een ondernemingsplan te gaan schrijven. De uitkomst was dat ze gemotiveerd waren om naar school te komen en ze leerden tegelijkertijd iets nieuws, iets wat ze helemaal zelf hadden bedacht.”

Vervolg

Het gaat goed met Hack Je Les. Na de bekendmaking van de eerste pilot bij ROC de Leijgraaf, verspreidde het nieuws zich als een lopend vuurtje. Femke en Bertram zijn momenteel naast ROC de Leijgraaf druk bezig met het opleiden van hackers op Aventus en Rijn IJssel. Daarnaast zijn ze bezig met voorbereidingen voor nieuwe opleidingen op vijf andere ROC’s. Ook zijn er Hack Je Les varianten in ontwikkeling op Hogeschool Windesheim en de Vrije Universiteit Amsterdam. “Onze DenkTank-oplossing is van een idee uitgegroeid naar een organisatie, daar ben ik trots op”, vertelt Bertram. Het gaat zo goed dat ze een derde persoon hebben kunnen aannemen. “De vaardigheden die ik nu inzet, heb ik ontdekt en ontwikkeld tijdens de DenkTank. Vóór de DenkTank dacht ik dat ik beleidsmedewerker op een school zou worden om processen te bewaken, maar nu doe ik juist het tegenovergestelde: ik doorbreek ingesleten patronen en gewoontes om samen met studenten en docenten te kijken of het beter kan.”

Voor de toekomst hoopt Bertram dat zoveel mogelijk scholen met Hack Je Les aan de slag gaan en dat ervaren hackers nieuwe hackers blijven opleiden. De methode ontwikkelt zich elke dag, maar de spirit blijft hetzelfde. Het is de missie van Bertram en Femke om de feedbackcultuur tussen studenten, docenten en management te versterken en het onderwijs te verbeteren vanuit de relatie tussen docent en student. “De methode die docenten hiervoor gebruiken, inbreken bij collega’s en studenten de eerste stap laten zetten naar constructie feedback en actie, vinden wij de mooiste vorm van onderwijs. Samen bedenken, samen uitvoeren, samen leren.’’

Meer informatie over Hack Je Les is te vinden op www.hackjeles.nl.

Foto: FNO. Femke en Bertram hacken het Jongerenpanel Zorg én Perspectief.

Auteur Suzanne Bouten

Agenda

Expertforum Nationale DenkTank 2018

27 september 2018

Eindpresentatie Nationale DenkTank 2018

10 december 2018

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Wilt u op de hoogte gehouden worden?

Meld u dan hier aan voor onze nieuwsbrief