Auteur Voornaam Achternaam
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

DenkTank Blog 5: De paradox van privacy

10-10-2014

Door: Jan Willem Scholten

Een belangrijk aspect van Big Data, de ‘olifant in de kamer’ bij bijna alle gesprekken die we voeren, is privacy. Hoe gaan we daarmee om?

Eerst maar even De Wet – misschien saai, maar wel belangrijk. Het recht op privacy staat in de Grondwet, als ‘bescherming van de persoonlijke levenssfeer’ (artikel 6, voor de aficionado’s). In de praktijk wordt privacy gereguleerd in de Wet bescherming persoonsgegevens, die in 2001 in werking trad. Om deze wet te waarborgen is er een nationale privacywaakhond, het College Bescherming Persoonsgegevens. Dit eerbiedwaardige instituut in Den Haag controleert permanent of de Wet bescherming persoonsgegevens wordt nageleefd, en kan zo nodig afdwingen dat overtreders – of dit nou de overheid of bedrijven zijn – hun gedrag aanpassen. Privacy is dus in Nederland een evident en cruciaal onderdeel van alle toepassingen van Big Data.

Tegelijkertijd schijnt er in de praktijk sprake te zijn van een privacy-paradox. Deze werkt als volgt. Aan de ene kant hebben mensen een gevoel van onbehagen bij de wetenschap dat hun gedrag en handelingen gevolgd worden, een gevoel dat de wet in haar huidige staat blijkbaar niet kan wegnemen. Aan de andere kant delen veel mensen hun gegevens er vrolijk op los, via bijvoorbeeld sociale media. Hoe komt het dat er een dergelijke privacy-paradox bestaat?

Volgens mij – en ik ben hier nog niet helemaal uit – zit de crux ‘m in het feit dat mensen in hun keuzes de korte termijn en de lange termijn niet uit elkaar houden. Als je gedachteloos op ‘ja, ik accepteer de voorwaarden’ klikt, heb je waarschijnlijk niet door dat jouw keuzes later in een databestand komen, of misschien nog op andere plekken worden gebruikt. Die dronken foto op Facebook is voor de dag na het feestje machtig mooi, als al je vriendjes hun virtuele duim opsteken, maar je potentiële werkgever fronst er een jaar later misschien zijn wenkbrauwen over. Zoals een rapport van het Centraal Planbureau hierover droogjes opmerkt: “In de praktijk blijkt dat mensen slechts beperkt in staat zijn om zulke keuzes [over privacy] te maken of dat ze besluiten om zich niet te verdiepen in alle details van hun keuzes. Keuzes hangen bijvoorbeeld af van de wijze van presentatie. Ook kunnen mensen niet alle gevolgen van hun keuzes overzien of deze betrekken bij hun beslissingen.” *

Omdat persoonsgegevens goud waard zijn, is het heel belangrijk dat er duidelijkheid heerst over de manieren waarop verschillende partijen data gebruiken, zodat deze partijen op basis van vertrouwen kunnen handelen. Alleen dan kan de grote waarde die er in veel data zit – voor burgers, consumenten, ondernemers én de overheid – op legitieme en dus effectieve wijze worden gerealiseerd.

Want er liggen heel veel kansen om Nederland mooier te maken door slim om te gaan met data, of deze data nou ‘Big’ zijn of niet. We blijven hard verder denken om deze waarde van Big Data voor Nederland te realiseren, op een manier waarop mensen zich bewust zijn van de data die ze delen, terwijl overheden en bedrijven transparant zijn over wat ze met die data doen.

Als we manieren verzinnen om dit nog beter voor elkaar te krijgen kunnen we het stadium van ‘privacy als dooddoener’ voorbij. Er worden al verschillende sporen gevolgd, waarover in een later blog ongetwijfeld meer. Zo kunnen we – hopelijk – de privacy-paradox beetje bij beetje met zijn allen doorbreken.

* Zie het SCP-rapport “Kiezen voor privacy: Hoe de markt voor persoonsgegevens beter kan” uit april 2014.

Auteur Voornaam Achternaam
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.

Agenda

Expertforum Nationale DenkTank 2018

27 september 2018

Eindpresentatie Nationale DenkTank 2018

10 december 2018

Wilt u op de hoogte gehouden worden?

Meld u dan hier aan voor onze nieuwsbrief